Yoga en wijsbegeerte

De cursus Yoga en wijsbegeerte bestaat uit zeven lesdagen per seizoen – één zondag per maand van eind september tot half mei – en heeft elk jaar een nieuw thema. ’s Middags is er een lezing door een gastspreker uit Nederland of België die een wijsgerig onderwerp in relatie tot yoga behandelt. Waar mogelijk wordt de verbinding gelegd met het westers denken. De lesdag begint steeds met yoga en meditatie door een docent uit ons eigen team, geïnspireerd op het onderwerp van de dag.

Thema Yoga en wijsbegeerte seizoen 2019/2020: ‘Hoe yoga yoga werd…’

De yogafilosofie is geen eenduidig geheel met een duidelijke oorsprong. Diverse filosofische bronnen en geestelijke stromingen hebben de yoga gevormd tot dat wat we nu als yoga beschouwen. Aan de hand van verschillende gespecialiseerde sprekers gaan we dit seizoen een aantal bronnen van yoga verkennen. Van de oudste tot enkele jongere denkrichtingen, oosterse en westerse, waarbij we proberen helder te krijgen wat yoga oorspronkelijk was en wat het is geworden.


Data, lezingen en sprekers
Alle lezingen zijn op zondagen van 11.00-16.00 uur, de museumdag: 9.30-17.00 uur

  • 22 sept 2019: Yoga, theosofie en esoterie – Paul van der Velde

Vaak gaan we ervan uit dat yoga zeer oude wortels heeft die teruggaan tot vóór het begin van onze jaartelling. Maar klopt dit eigenlijk wel? En waarom is het zo belangrijk? Hoe kwam yoga in Europa en de Verenigde Staten terecht, waar het op dit moment niet meer weg te denken is uit de moderne lifestyle?

Paul van der Velde neemt ons mee naar de tweede helft van de 19de eeuw, de begintijd van de westerse esoterie. Na de Burgeroorlog kreeg de Amerikaanse gegoede burgerij behoefte aan nieuwe vormen van spiritualiteit, wat onder meer leidde tot het opkomen van diverse religieuze en spirituele stromingen. Ook was er toenemende belangstelling voor de oosterse filosofie. In 1875 werd in New York de Theosophical Society opgericht door o.a. Helena Blavatsky, auteur van De Geheime Leer (1888) dat als het standaardwerk van deze beweging geldt. Blavatsky baseerde zich op kennis die zij volgens haar eigen zeggen had opgedaan in Tibet waar zij langere tijd zou zijn verbleven. De beweging breidde zich in de jaren daarna uit naar Europa en India.

We kijken naar hoe de theosofie van invloed is geweest op hoe wij in het westen boeddhisme, hindoeïsme en yoga beschouwen. Hoe heeft het westen vervolgens deze oosterse levensbeschouwingen weer beïnvloed? Kunnen we antwoord vinden op de vraag: hoe oud is de moderne yoga eigenlijk?

  • 3 nov 2019: Yoga en de Bhagavad Gīta – Winand Callewaert

“Meer dan ooit is er nood aan yoga, dat ‘verbinding’ zou betekenen. Verbinding met anderen, maar vooral verbinding met ons diepste zelf, met ons eigen dharma, met onze eigen rode draad. Maar is ‘verbinding’ de betekenis van ‘yoga’ in de Gītā? Dat zullen we bekijken met een selectie uit de 74 lijnen waarin ‘yoga’ voorkomt. Het resultaat is heel verrassend. De Gītā is een antwoord op vragen 2500 jaar geleden. Welke waren de vragen toen en welke zijn de vragen bij ons, nu? En, kunnen de antwoorden van 2500 jaar geleden ook voor ons nuttig zijn? Voor mij biedt de Gītā een heel bevredigend antwoord. De Gītā brengt de yoga van mijn dharma, van de juiste keuze(s) die ik moet maken om in diepe harmonie te blijven.”

 

  • 1 dec 2019: Yoga en tantra – Theo van Leeuwen

In deze lezing zal worden ingegaan op het verband tussen yoga en tantra. Hatha yoga wordt beoefend om het fysieke welzijn te vergroten, maar het wezenlijke doel van deze praktijk is veel meer dan het bereiken van een optimale gezondheid en fitheid. In feite hebben yoga-oefeningen ook een spiritueel doel. Gecombineerd met meditatie, helpen de yoga-oefeningen ons bij het realiseren van ons volledige menselijke potentieel. Weinig yoga-beoefenaren weten dat de spirituele wortels van de yoga in de wijsheidstraditie van de tantra liggen (die in India van oudsher zich naast de vedische traditie ontwikkelde). De tantristische spiritualiteit van Shiva en de yogapraktijken zijn heel oud en gaan terug tot in de tijden van de Indus-beschaving (2800-1400 v. Chr.)

Yoga en tantra zijn grotendeels parallelle paden. Hun geschiedenissen zijn onontwarbaar met elkaar verbonden. De spirituele betekenis van het woord yoga is vereniging. Het woord tantra duidt het pad van de spirituele expansie en bevrijding aan dat tenslotte leidt tot de toestand van yoga, de vereniging van Shiva en Shakti in ons innerlijk en de spirituele verbinding met ons innerlijke Zelf. In harmonie te zijn met ons innerlijke Zelf, zelfs te midden van de chaos van het dagelijks leven is het wezenlijke doel van tantra. De tantra-beoefenaren realiseerden zich dat de tegenstellingen van het mannelijke en vrouwelijke in het ene brahman opgeheven konden worden. En zij wisten dat de essentie van het hele leven en van alle dingen gelukzaligheid (ananda) is en dat deze gelukzalige werkelijkheid reeds in dit leven gerealiseerd kon worden door de praktijk van yoga-oefeningen en meditatie. Daarom wordt tantra ook wel het pad van extase genoemd. Binnen de tantra wordt de kracht van de godin Shakti gezien als scheppende kracht van de god Shiva. Zonder Shakti kan Shiva zich niet uiten in dit universum. Shakti’s eerste creatie is het woord (Vak); vandaar dat door gerichte meditatie op een woord men tot een dieper contact met de oorsprong tracht te komen. De bijamantra’s geven de klank aan waarmee de zeven belangrijkste energiecentra (chakra’s) in het menselijk lichaam aangesproken kunnen worden. Dit is uitgewerkt in de tantristische kundaliniyoga.

  • 19 jan 2020: Yoga en de upanishaden – Bruno Nagel
  • 16 feb 2020: Yoga en christendom – Rinus van Warven
  • 15 mrt 2020: Yoga en boeddhisme – André van der Braak
  • 17 mei 2020: Museumdag Amsterdam
    Beheersing van lichaam en geest in Oost en West – Paul van der Velde (Aziatische afdeling Rijksmuseum) en Nanda Geerling (Allard Pierson Museum)

Meer informatie over alle lezingen en docenten yoga/meditatie per lesdag wordt later bekendgemaakt. Volg onze facebookpagina of schrijf je in voor de nieuwsbrief om op de hoogte te blijven.


PRAKTISCHE INFORMATIE

Yoga en wijsbegeerte als cursus/module
Wanneer je je inschrijft voor de gehele module dan heb je toegang tot de museumdag, je ontvangt aan het eind van de cursus de geluidsopnames van de lezingen en je rondt de cursus af met een examen en een individuele toetsbespreking. Inschrijvingen voor de gehele module hebben bovendien voorrang op inschrijvingen voor losse lesdagen. De hele serie, afgerond met een examen, geldt als een module oude stijl. Samen met twee lesdagen Yoga en wijsbegeerte in een volgend seizoen (plus de bijbehorende toetsvragen) telt deze als een module nieuwe stijl. Het schriftelijk examen wordt samengesteld en individueel nabesproken door Nanda Geerling.

Losse lesdagen: Filosofie op zondag
Informatie over losse lesdagen (onder de titel Filosofie op zondag) vind je hier.

Ook voor geïnteresseerden buiten de opleiding
Yoga en wijsbegeerte (Filosofie op zondag) is ook open voor geïnteresseerden die niet de yogaopleiding doen. Ook te volgen als bijscholing (met bewijs van deelname en bijscholingspunten VYN).

Naluisteren lezingen
Professionele opnames van alle lezingen vanaf seizoen 2012/2013 zijn tegen vergoeding te downloaden. Je vindt ze hier.

Saswitha Opleiding voor Yoga en Wijsbegeerte | Berg en Bosch | Prof. Bronkhorstlaan 10, gebouw 54 | 3723 MB Bilthoven | Nederland | +31 (0)30 229 27 44

Schrijf je in op de nieuwsbrief van de Saswitha Opleiding voor Yoga en Wijsbegeerte en ontvang regelmatig een update over bijzondere cursussen, extra workshops en het laatste nieuws.