Geschiedenis van de opleiding

Saswitha    josplenckers    diana-en-anneke-india

De Saswitha Opleiding voor Yoga en Wijsbegeerte zal in het seizoen 2017/2018 haar 70-jarig jubileum vieren. Onze opleiding draagt de naam van de man die de grondslag heeft gelegd voor de eerste yogadocentenopleiding van Nederland en wellicht van Europa.

Saswitha werd in 1901 geboren als Jan Rijks. Met zijn ouders verhuisde hij in 1911 naar Indonesië waar hij zich van jongs af aan al verdiepte in yoga en in de yogawijsbegeerte. Later kreeg hij van een van zijn leraren de naam Saswitha wat volgens zijn eigen zeggen ‘levend water’ betekende.

Tijdens langdurige verblijven in verschillende landen in Azië maakte hij kennis met diverse vormen van yoga uit uiteenlopende tradities. Toen hij na de tweede wereldoorlog vanuit Indonesië naar Nederland kwam, na jaren van Japanse inter­nering, opende hij in Den Haag een eigen yogaschool. Het verhaal gaat dat hij deze aanvankelijk het ‘Rijks Instituut voor Yoga’ noemde (naar zijn eigen achternaam), maar van overheidswege al gauw deze naam moest wijzigen. Deze anekdote typeert overigens Saswitha’s scherpe gevoel voor humor en voor de betekenis van taal.

Op verzoek van zijn leerlingen die zich verder wilden verdiepen in yoga en wijsbegeerte begon hij kort daarna de opleiding tot yogaleerkracht onder zijn andere naam: Saswitha. Om de klassieke hatha yoga toegankelijk te maken voor de westerse mens en het westerse klimaat, maakte hij gebruik van zijn rijke ervaring in verschillende yoga­tradities o.a. de dynamische oefenvorm die hij leerde in het koude Tibet. Hij schreef meerdere boeken waaronder de Swabhāwat (1971) waarin hij een aantal essen­tiële principes van de yoga­filosofie onder woorden bracht, zoals de drie-eenheidswet en het begrip verschilsbewustwording. Alhoewel een filosoof in woord en schrift, benadrukte hij altijd het belang van de eigen beleving. In zijn eigen woorden: “een ons ervaring weegt meer dan tonnen boekenkennis!” Saswitha overleed in 1988.

Van 1984-1999 was Jos Plenckers (1933) directeur van de opleiding. Al in zijn gymnasiumtijd in Amsterdam bekwaamde hij zich in yoga en daarnaast was hij een intensief beoefenaar van oosterse vechtsporten. Vanaf die tijd verdiepte hij zich ook in oosterse en westerse filosofie. Korte tijd na zijn ontmoeting met Saswitha in 1970, bij wie hij de yogaopleiding volgde, vroeg deze hem om samen te werken. Behalve Saswitha waren o.a. Harish Johari en Shyam Bhatnagar belangrijke leraren en inspiratoren. Ook verdiepte hij zijn kennis op zijn reizen naar India en het Verre Oosten. In 1984 volgde Jos Plenckers Saswitha op.

Hij breidde de opleiding uit van een tweejarige tot een vierjarige opleiding met meer aandacht voor de ontwikkeling naar het docentschap en verdieping in prānāyāma, meditatie, mantra’s, yantra’s, anatomie/fysiologie in relatie tot yoga en de vergelijking tussen oosterse en westerse filosofie. Verder introduceerde hij de chakrapsychologie en werkte daarin de verbinding met de āsana’s uit. Zijn kennis van adem­beheersing uit de oosterse vechtsporten versterkten de yogabeoefening in Saswitha-stijl waarbij de adem de beweging draagt en de concentratie vergroot. Tot 2012 gaf Jos Plenckers nog les aan de opleiding. Hij is inmiddels 83 jaar.

Anneke Verweijen en Diana Plenckers vormen sinds 1999 de tweehoofdige directie van de opleiding. Beiden werden door Saswitha en door Jos Plenckers opgeleid en werkten meerdere jaren als docent aan de opleiding samen met Jos toen hij nog directeur was. Hun ervaring als leerling en docent aan de opleiding draagt bij aan de manier waarop zij hun rol als directeur vormgeven. Als moeders en werkende vrouwen hebben zij ook altijd gezocht naar de verbinding tussen spiritualiteit en het dagelijks leven. Een zoektocht die veel cursisten herkennen.

Anneke was van jongs af aan al geïnteresseerd in wat mensen beweegt en waarom ze doen wat ze doen. Na een pedagogische opleiding volgde ze de Saswitha Yoga Opleiding en is zich daarna blijven verdiepen in zowel de westerse psychologie als de chakrapsychologie d.m.v. trainingen en opleidingen. Zij volgde onder meer een coachingsopleiding, Cranio Facial Innertuning en Nada Yoga bij Shyam Bhatnagar.

Diana is de dochter van Jos Plenckers van wie zij van kinds af aan les kreeg. Zo maakte zij al vroeg kennis met de yogafilosofie. In haar tienertijd leerde ze Harish Johari kennen van wie zij leerling bleef tot aan zijn dood in 1999. Van hem leerde zij Ayurvedische massage, Ayurvedisch koken en de kennis van de chakra’s. Later volgde zij een opleiding in Ayurveda.

Anneke en Diana reizen zowel samen als alleen regelmatig naar India om daar les te krijgen van diverse leraren en guru’s op het gebied van yoga, filosofie en prānāyāma.

In de tijd dat Anneke en Diana de directie vormen van de opleiding is het lerarenteam uitgegroeid tot ruim 30 docenten uit uiteenlopende vakgebieden (o.a. fysiotherapie, Indologie, filosofie, Ayurveda, boeddhisme, Indiase dans). Zwangerschapsyoga en yoga voor andere specifieke doelgroepen werden door hen of onder hun leiding ontwikkeld. De persoonlijke begeleiding en ontwikkeling van elke cursist heeft een centrale plaats gekregen in de opleiding.

Doel van de huidige directie is enerzijds het bewaren van de kwaliteit en het gedachtegoed van de opleiding maar ook openstaan voor nieuwe ontwikkelingen in het yogaonderwijs en het slaan van bruggen naar andere disciplines.

De Saswitha Opleiding voor Yoga en Wijs­begeerte is de oudste yogadocentenopleiding
van Nederland. Tevens de grootste van alle yoga­opleidingen die zijn erkend door de VYN
(Vereniging Yogadocenten Nederland). Vanaf het begin van haar bestaan heeft de opleiding altijd een toonaangevende rol gespeeld in het yoga­onderwijs in Nederland. De huidige tijd waarin yoga steeds populairder wordt vraagt van ons met trots én behoedzaamheid om te gaan met de rijkdom van kennis die de opleiding vertegenwoordigt. We gaan voort in die zo waardevolle traditie op onze eigen manier in een taal die past in deze tijd.

Schrijf je in op de nieuwsbrief van de Saswitha Opleiding voor Yoga en Wijsbegeerte en ontvang regelmatig een update over bijzondere cursussen, extra workshops en het laatste nieuws.