Filosofie op zondag

1x per maand bij de opleiding: ‘Filosofie op zondag’. Open voor iedereen met belangstelling voor de filosofische bronnen van yoga. Lezingen door gastsprekers en yoga/meditatie door docenten uit ons eigen team. In de les wordt bewust de relatie gelegd met het onderwerp van de dag.
Bekijk hier het programma voor het seizoen 2020/2021.

Thema Filosofie op zondag seizoen 2019/2020: ‘Hoe yoga yoga werd…’

De yogafilosofie is geen eenduidig geheel met een duidelijke oorsprong. Diverse filosofische bronnen en geestelijke stromingen hebben de yoga gevormd tot dat wat we nu als yoga beschouwen. Aan de hand van verschillende gespecialiseerde sprekers gaan we dit seizoen een aantal bronnen van yoga verkennen. Van de oudste tot enkele jongere denkrichtingen, oosterse en westerse, waarbij we proberen helder te krijgen wat yoga oorspronkelijk was en wat het is geworden.

Data, lezingen en sprekers
Alle lesdagen zijn op zondagen van 11.00-16.00 uur, de museumdag: 9.30-17.00 uur

  • 22 sept 2019: Yoga, theosofie en esoterie – Paul van der Velde
    Vaak gaan we ervan uit dat yoga zeer oude wortels heeft die teruggaan tot vóór het begin van onze jaartelling. Maar klopt dit eigenlijk wel? En waarom is het zo belangrijk? Hoe kwam yoga in Europa en de Verenigde Staten terecht, waar het op dit moment niet meer weg te denken is uit de moderne lifestyle?Paul van der Velde neemt ons mee naar de tweede helft van de 19de eeuw, de begintijd van de westerse esoterie. Na de Burgeroorlog kreeg de Amerikaanse gegoede burgerij behoefte aan nieuwe vormen van spiritualiteit, wat onder meer leidde tot het opkomen van diverse religieuze en spirituele stromingen. Ook was er toenemende belangstelling voor de oosterse filosofie. In 1875 werd in New York de Theosophical Society opgericht door o.a. Helena Blavatsky, auteur van De Geheime Leer (1888) dat als het standaardwerk van deze beweging geldt. Blavatsky baseerde zich op kennis die zij volgens haar eigen zeggen had opgedaan in Tibet waar zij langere tijd zou zijn verbleven. De beweging breidde zich in de jaren daarna uit naar Europa en India.We kijken naar hoe de theosofie van invloed is geweest op hoe wij in het westen boeddhisme, hindoeïsme en yoga beschouwen. Hoe heeft het westen vervolgens deze oosterse levensbeschouwingen weer beïnvloed? Kunnen we antwoord vinden op de vraag: hoe oud is de moderne yoga eigenlijk?
  • 3 nov 2019: Yoga en de Bhagavad Gīta – Winand Callewaert
    “Meer dan ooit is er nood aan yoga, dat ‘verbinding’ zou betekenen. Verbinding met anderen, maar vooral verbinding met ons diepste zelf, met ons eigen dharma, met onze eigen rode draad. Maar is ‘verbinding’ de betekenis van ‘yoga’ in de Gītā? Dat zullen we bekijken met een selectie uit de 74 lijnen waarin ‘yoga’ voorkomt. Het resultaat is heel verrassend. De Gītā is een antwoord op vragen 2500 jaar geleden. Welke waren de vragen toen en welke zijn de vragen bij ons, nu? En, kunnen de antwoorden van 2500 jaar geleden ook voor ons nuttig zijn? Voor mij biedt de Gītā een heel bevredigend antwoord. De Gītā brengt de yoga van mijn dharma, van de juiste keuze(s) die ik moet maken om in diepe harmonie te blijven.”
  • 1 dec 2019: Yoga en tantra – Theo van Leeuwen
    In deze lezing zal worden ingegaan op het verband tussen yoga en tantra. Hatha yoga wordt beoefend om het fysieke welzijn te vergroten, maar het wezenlijke doel van deze praktijk is veel meer dan het bereiken van een optimale gezondheid en fitheid. In feite hebben yoga-oefeningen ook een spiritueel doel. Gecombineerd met meditatie, helpen de yoga-oefeningen ons bij het realiseren van ons volledige menselijke potentieel. Weinig yoga-beoefenaren weten dat de spirituele wortels van de yoga in de wijsheidstraditie van de tantra liggen (die in India van oudsher zich naast de vedische traditie ontwikkelde). De tantristische spiritualiteit van Shiva en de yogapraktijken zijn heel oud en gaan terug tot in de tijden van de Indus-beschaving (2800-1400 v. Chr.)Yoga en tantra zijn grotendeels parallelle paden. Hun geschiedenissen zijn onontwarbaar met elkaar verbonden. De spirituele betekenis van het woord yoga is vereniging. Het woord tantra duidt het pad van de spirituele expansie en bevrijding aan dat tenslotte leidt tot de toestand van yoga, de vereniging van Shiva en Shakti in ons innerlijk en de spirituele verbinding met ons innerlijke Zelf. In harmonie te zijn met ons innerlijke Zelf, zelfs te midden van de chaos van het dagelijks leven is het wezenlijke doel van tantra. De tantra-beoefenaren realiseerden zich dat de tegenstellingen van het mannelijke en vrouwelijke in het ene brahman opgeheven konden worden. En zij wisten dat de essentie van het hele leven en van alle dingen gelukzaligheid (ananda) is en dat deze gelukzalige werkelijkheid reeds in dit leven gerealiseerd kon worden door de praktijk van yoga-oefeningen en meditatie. Daarom wordt tantra ook wel het pad van extase genoemd. Binnen de tantra wordt de kracht van de godin Shakti gezien als scheppende kracht van de god Shiva. Zonder Shakti kan Shiva zich niet uiten in dit universum. Shakti’s eerste creatie is het woord (Vak); vandaar dat door gerichte meditatie op een woord men tot een dieper contact met de oorsprong tracht te komen. De bijamantra’s geven de klank aan waarmee de zeven belangrijkste energiecentra (chakra’s) in het menselijk lichaam aangesproken kunnen worden. Dit is uitgewerkt in de tantristische kundaliniyoga.
  • 19 jan 2020: Yoga en de Upanishaden – Bruno Nagel
    De Upanishaden zijn meditatieve wijsheidsteksten die aansluiten bij de rituele delen van de Veda. In de oudste Upanishaden (+ 8e-6e eeuw voor Chr.) komt een weg naar binnen aan het woord, die leidt tot een bewustwording van het ware ‘Zelf’ (Âtman) van de mens. Bewustwording van het Zelf sluit een mens niet af van de werkelijkheid, maar leidt tot een oorspronkelijk contact met de dragende, al-doordringende grond (Brahman) van wat bestaat. In de iets latere Katha-Upanishad wordt de jonge brahmaan Naciketas door de god van de dood, Yama, onderrricht over deze bewustwordingsweg, die door hem met het woord Yoga wordt aangeduid. Wij maken kennis met enkele van de prachtige teksten uit de oudste Upanishaden en uit het gesprek van Naciketas met de god Yama.
  • 16 feb 2020: Yoga en christendom – Rinus van Warven
    “De overeenkomsten tussen de oosterse en westerse manier van omgaan met religie zijn vele malen groter dan gedacht. Het Sanskriet-woord ‘Yoga’ wordt beschreven als de toestand waarin de mens zijn ware aard heeft herkregen en leeft in overeenstemming met die ware aard. Deze opvatting over de essentie van mens-zijn valt te herkennen in het Ken u Zelve bij het Orakel van Delphi: ‘… en wordt wie Gij werkelijk zijt’. En Jezus heeft het in het Nieuwe Testament over zijn juk dat zacht en zijn laste die licht is. Het woord juk heeft een taalkundige verwantschap met Yoog of yoga. Hij zegt eigenlijk: mijn yoga is zacht. Maar het is ook niet zo verwonderlijk, want de Joods-christelijke traditie staat op de schouders van de Vedische denkers uit India.”- Rinus van Warven
    Drs. Rinus van Warven studeerde cultuurfilosofie en massacommunicatie. Als programma-maker bij de Org. Hindoe Media (OHM) voerde hij een kleine 750 gesprekken over de Indiase spiritualiteit. Hij maakte Indiase begrippen als karma, dharma, reïncarnatie en yoga inzichtelijk voor het brede publiek. En zo maakte hij kennis met de tientallen vormen van yoga die de Indiase traditie rijk is.
  • 15 mrt 2020: Yoga en boeddhisme – André van der Braak
    Vandaag de dag proberen veel hedendaagse yogaleraren en boeddhistische leraren een brug te slaan tussen de klassieke yogatraditie en het boeddhisme. In deze lezing zal André van der Braak een kritische bespreking geven van verschillende van zulke pogingen.
    Zowel de yogatraditie als het boeddhisme zijn voortgekomen uit de bredere Indiase traditie van de Veda’s en de Upanishaden. Ondanks die gezamenlijke voedingsbodem worden ze vaak voorgesteld als tegengestelde leringen. Zo wordt het bestaan van een waar Zelf in de yoga (atman) gesteld tegenover de boeddhistische ontkenning van iedere vorm van zelf (anatman). Toch zijn er ook vele overeenkomsten tussen yoga en boeddhisme. Zo is bijvoorbeeld de tekst van Patanjali’s Yogasoetra’s opgebouwd rondom de structuur van een achtvoudig pad, net zoals de boeddhistische leringen.
    Een vruchtbare dialoog tussen yoga en boeddhisme kan bijdragen aan een rijker en dieper begrip van yoga, teneinde nieuwe impulsen te geven aan de yogabeoefening.
    André van der Braak is verbonden aan de faculteit Religie en Theologie van de Vrije Universiteit Amsterdam als hoogleraar boeddhistische filosofie in dialoog met andere levensbeschouwelijke tradities. Daarnaast is hij werkzaam als zelfstandig zenleraar in Baarn.Volg onze facebookpagina of schrijf je in voor de nieuwsbrief om op de hoogte te blijven.

 

Filosofie op zondag als module = cursus Yoga en wijsbegeerte

Wanneer je je inschrijft voor de gehele module (alle lezingen volgt) dan heb je ook toegang tot de museumdag, je ontvangt aan het eind van de cursus de geluidsopnames van de lezingen en je rondt de cursus af met een examen en een individuele toetsbespreking. De cursus kun je dan laten meetellen voor de vierjarige opleiding tot yogadocent. Inschrijvingen voor de gehele module hebben bovendien voorrang op inschrijvingen voor losse lesdagen. Lees hier alles over de module/cursus Yoga en wijsbegeerte.


Lezingen naluisteren

Hier vind je alle lezingen vanaf 2012. Professionele opnames die je tegen vergoeding kunt downloaden. Twee lezingen bieden we gratis aan, zodat je de sfeer alvast kunt proeven.

*

Filosofie op zondag seizoen 2020/2021
Thema: Grote denkers in Oost en West

In dit seizoen Filosofie op zondag komen verschillende grote filosofen uit India en uit de westerse wereld aan bod. We leren hun denkbeelden kennen en wat ze hebben bijgedragen aan de filosofie en de spiritualiteit in hun tijd en in onze tijd.

Data, lezingen en sprekers
Alle lesdagen zijn op zondagen van 11.00-16.00 uur, de museumdag: 9.30-17.00 uur

27 sep De kracht van de waarheid: Mahatma Gandhi – Paul van der Velde
1 nov Schopenhauer en het Oriëntalisme – Arjan Sterken
29 nov Krishnamurti, onafhankelijk denker – Theo van Leeuwen
17 jan Nietzsche en Zen – André van der Braak
14 feb Meister Eckhart op het kruispunt van Oost en West – Bruno Nagel
14 mrt Boeddha, verborgen denker achter de Gīta? – Winand Callewaert
18 apr Museumdag Amsterdam – Paul van der Velde (Aziatische afdeling Rijksmuseum), Nanda Geerling (afdeling 19de eeuw Rijksmuseum)

Schrijf je in op de nieuwsbrief van de Saswitha Opleiding voor Yoga en Wijsbegeerte en ontvang regelmatig een update over bijzondere cursussen, extra workshops en het laatste nieuws.